Mirastan feragat sözleşmesi, mirasbırakan ile miras açıldığında mirasçı sıfatını kazanabilecek kişi arasında kurulan ve mirasçının miras hakkından önceden vazgeçmesini konu alan bir miras sözleşmesidir. Mirastan feragat sözleşmesi nedir sorusu, miras paylaşımı daha açılmadan önce yapılan bu hukuki işlemin sınırları nedeniyle sıkça araştırılır. Sözleşme, mirasbırakan hayattayken kurulur. Feragat eden kişi ise sözleşmenin hüküm doğurduğu ölçüde mirasçılık sıfatını kaybeder.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 528. maddesi bu kurumu doğrudan düzenler. Kanunda, mirasbırakanın bir mirasçısıyla karşılıksız ya da bir karşılık karşılığında feragat sözleşmesi yapabileceği kabul edilir. Aynı maddede “Feragat eden, mirasçılık sıfatını kaybeder.” hükmü yer alır. Karşılık alınarak yapılan feragatte, sözleşmede tersine bir kayıt yoksa sonuç altsoya da yansır.
Bu işlem, mirasın reddinden ayrıdır. Mirasın reddi, miras açıldıktan sonra gündeme gelir. Feragat ise mirasbırakanın sağlığında, iki taraflı bir hukuki işlem niteliği taşır. Bu ayrım, süreler ve şekil kuralları bakımından doğrudan sonuç doğurur.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Mirastan feragat sözleşmesi nasıl yapılır sorusunun yanıtı Türk Medeni Kanunu’nun miras sözleşmelerine dair şekil hükümlerinde yer alır. TMK 545 uyarınca miras sözleşmesinin resmî vasiyetname biçiminde düzenlenmesi şarttır. Taraflar iradelerini resmî memura aynı anda bildirir ve metni resmî memur ile iki tanığın önünde imzalar.
Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine dair TMK 532 de burada dikkate alınır. Bu hükme göre resmî vasiyetname, iki tanığın katılımıyla görevli resmî memur önünde düzenlenir. Resmî memur sıfatıyla sulh hâkimi, noter veya kanunun yetki verdiği başka bir görevli hareket edebilir.
Tarafların kendi aralarında hazırladığı sıradan bir yazılı belge, kanunun aradığı şekli tek başına karşılamaz. Noterde mirastan feragat sözleşmesi hazırlanırken taraf iradesinin açık biçimde metne geçirilmesi, feragatin karşılıklı mı karşılıksız mı kurulduğunun yazılması ve altsoya ilişkin sonucun netleştirilmesi uyuşmazlık riskini azaltır.
Sözleşme ehliyeti nasıl belirlenir?
TMK 503 uyarınca miras sözleşmesi yapacak kişinin ayırt etme gücü bulunmalı, kişi ergin olmalı ve kısıtlı bulunmamalıdır. Bu şartlar miras sözleşmesinin geçerliliği bakımından doğrudan dikkate alınır.
Yaş, sağlık durumu, irade serbestisi veya fiil ehliyeti konusunda tereddüt varsa işlem öncesinde dosyaya özgü hukuki inceleme yapılması yerinde olur. Çünkü sonradan ehliyetsizlik iddiası gündeme geldiğinde sözleşmenin geçerliliği dava konusu hâline gelebilir.
İvazlı Ve İvazsız Mirastan Feragat Arasındaki Fark Nedir?
Mirastan feragat sözleşmesi ivazlı ya da ivazsız kurulabilir. İvazlı feragatte mirasçı, miras hakkından vazgeçerken para, taşınmaz, malvarlığı değeri veya başka bir ekonomik karşılık alabilir. İvazsız feragatte ise feragat karşılığında bir edim kararlaştırılmaz.
TMK 528’in üçüncü fıkrası, karşılık alınan feragat bakımından açık bir kural getirir. Sözleşmede ters yönde kayıt yoksa feragatin sonucu feragat eden kişinin altsoyuna da uzanır. Kanun, karşılıksız feragat için aynı otomatik sonucu aynı cümleyle kurmaz. Bu yüzden mirastan feragatin altsoya etkisi incelenirken sözleşme metni, feragatin karşılığı ve tarafların düzenlediği hükümler birlikte ele alınmalıdır.
Bu ayrım çocukların ve torunların miras payını doğrudan etkileyebilir. Kısa ve belirsiz ifadeler sonradan mirasçılık belgesi, tenkis, tapu veya tereke paylaşımı sırasında uyuşmazlığa dönüşebilir.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Altsoyu Etkiler Mi?
Mirastan feragat sözleşmesi altsoyu etkiler mi sorusunda ilk ölçüt, feragatin bir karşılık karşılığında kurulup kurulmadığıdır. Karşılık alınan feragatte kanuni kural, sözleşmede tersine hüküm yoksa altsoyun da feragat sonucundan etkilenmesidir. Bu sebeple çocukların mirasçılık durumunun açıkça yazılması daha güvenli bir metin doğurur.
Karşılıksız feragatte ise kanun aynı otomatik genişlemeyi açıkça düzenlemez. Somut sözleşmenin sınırları burada daha fazla ağırlık taşır. Feragatin yalnızca sözleşme tarafını mı yoksa aile kolunu mu etkileyeceği, metnin hukuki niteliğine göre incelenir.
Miras payının kime geçeceği de ayrı bir başlıktır. Feragat belirli bir kişi lehine kurulmuşsa TMK 529 uygulanır. Lehine feragat edilen kişi herhangi bir sebeple mirasçı sıfatını kazanamazsa feragat hükümden düşebilir. Belirli kişi lehine kurulmayan feragatlerde kanun, en yakın ortak kökün altsoyunu esas alan ayrı bir düzen benimser.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Ne Zaman Hükümden Düşer?
TMK 529, feragatin kimin lehine yapıldığına göre iki ayrı ihtimali düzenler. Belirli bir kişi lehine feragat varsa ve bu kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa feragat hükümden düşer. Belirli kişi adı yer almıyorsa feragat, en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayılır. Bu kişilerin de mirasçı sıfatını kazanamaması hâlinde aynı sonuç doğar.
Sözleşmede lehine feragat edilen kişinin doğru tanımlanması bu yüzden ciddi değer taşır. Aile içindeki miras planlaması yalnız pay oranına göre kurulursa, ölüm tarihi geldiğinde beklenmeyen bir mirasçılık tablosu ortaya çıkabilir.
Tereke Borçları Varsa Feragat Eden Kişi Sorumlu Kalır Mı?
Mirastan feragat, her durumda tereke alacaklılarını etkisiz bırakmaz. TMK 530, miras açıldığı sırada tereke borçları karşılamıyorsa ve mirasçılar da borçları ödemiyorsa özel bir sorumluluk kuralı getirir.
Bu durumda feragat eden kişi ile mirasçıları, mirasbırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde feragat karşılığında aldıkları değer yönünden sorumlu tutulabilir. Sorumluluk, mirasın açıldığı tarihte elde kalan zenginleşme tutarıyla sınırlıdır.
İvazlı feragat hazırlanırken yalnız miras payı değil, terekenin borç yapısı da dikkate alınmalıdır. Yüksek borç riski taşıyan malvarlıklarında, alınan karşılığın zamanı ve niteliği sonradan alacaklı talepleri bakımından ayrı inceleme doğurabilir.
Mirastan Feragat İle Mirasın Reddi Aynı Şey Midir?
Hayır. Mirastan feragat ile mirasın reddi aynı hukuki kurum değildir.
Feragat, mirasbırakan hayattayken kurulan iki taraflı bir miras sözleşmesidir. Mirasın reddi ise miras açıldıktan sonra mirasçının yaptığı tek taraflı beyandır. TMK 605 yasal ve atanmış mirasçıların mirası reddedebileceğini düzenler. TMK 606 uyarınca ret için kural olarak üç aylık süre öngörülür. TMK 609 ise ret beyanının sulh mahkemesine sözlü veya yazılı şekilde yöneltileceğini düzenler.
Bu ayrım uygulamada çok sık karıştırılır. Mirasbırakan hayattayken “mirası reddetme” beyanı verilmesi, mirasın reddi kurumunun şartlarını karşılamaz. Sağlık döneminde miras hakkından vazgeçme amacı varsa konu mirastan feragat sözleşmesi kuralları çerçevesinde incelenir.
Mirastan Feragat Sözleşmesi İptal Edilebilir Mi?
Mirastan feragat sözleşmesi iptali her olayda aynı gerekçeye dayanmaz. Ölüme bağlı tasarrufların iptaline dair TMK 557; ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma, zorlama, hukuka veya ahlaka aykırı içerik ile kanuni şekle aykırılık gibi sebepleri düzenler.
TMK 559 ise iptal davası bakımından hak düşürücü süreler öngörür. Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi sıfatını öğrendiği tarihten başlayan bir yıllık süre vardır. Kanunda iyi niyetli ve iyi niyetli olmayan davalılara göre on ve yirmi yıllık üst süreler de düzenlenmiştir. Somut olayın hangi süreye tabi bulunduğu dosya tarihleri üzerinden hesaplanmalıdır.
Tarafların sözleşmeyi birlikte sona erdirmesi de ayrı bir yoldur. TMK 546, miras sözleşmesinin tarafların yazılı anlaşmasıyla ortadan kaldırılabileceğini düzenler.
İvazlı bir miras sözleşmesinde sağlararası edimin sözleşmeye uygun biçimde yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde TMK 547 çerçevesinde sözleşmeden dönme gündeme gelebilir. Bu ihtimalde borçlar hukuku hükümleri de dikkate alınır.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Vasiyetname Gibi Açılır Mı?
Miras sözleşmesi resmî vasiyetname biçiminde düzenlense de her iki işlem aynı hukuki niteliği taşımaz. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 10 Mart 2025 tarihli, 2025/606 E. ve 2025/1361 K. sayılı kararında mirastan feragat sözleşmesinin vasiyetname gibi açılıp okunması usulüne tabi bulunmadığı kabul edilmiştir.
Bu karar, şekil benzerliği ile hukuki sonuçların birbirinden ayrılması gerektiğini ortaya koyar. Mirasbırakanın ölümünden sonra belgenin hangi işlemde ve hangi makam önünde dikkate alınacağı somut uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir.
Mirastan Feragat Sözleşmesinde Hangi Hususlar Yazılmalıdır?
Sözleşme metninde tarafların kimliği, mirasbırakan ile mirasçı arasındaki bağ, feragatin ivazlı veya ivazsız niteliği, varsa karşılığın türü ve miktarı açık biçimde yer almalıdır. Altsoyun feragatten etkilenip etkilenmeyeceği de tereddüde yer bırakmayacak şekilde düzenlenmelidir.
Belirli bir kişi lehine feragat varsa o kişinin kimliği açıkça yazılmalıdır. Taşınmaz, para veya şirket payı gibi bir değer feragat karşılığı veriliyorsa teslim, devir, tarih ve bedel kayıtlarının uyumlu yazılması gerekir. Sözleşmenin yalnız bugünkü aile tablosuna göre değil, ölüm tarihindeki mirasçılık ihtimallerine göre kaleme alınması uyuşmazlık riskini düşürür.
Noter işlemi tek başına yeterli midir?
Noter önünde işlem yapılması şekil bakımından merkezî yere sahiptir; fakat metnin içeriği yine dikkat ister. Feragatin sınırları, altsoy hükmü, karşılığın niteliği veya lehine feragat edilen kişi belirsiz bırakılırsa resmî şekle rağmen yorum uyuşmazlığı çıkabilir.
Bu sebeple imza öncesinde aile yapısı, saklı paylar, önceki bağışlar, taşınmaz kayıtları, şirket hisseleri ve tereke borçları birlikte incelenebilir. Dosyaya göre vergi ve tapu boyutu da ayrı biçimde gündeme gelebilir.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Hazırlanırken Hukuki Destek Neden Tercih Edilebilir?
Mirastan feragat, mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçılık sıfatını ve tereke paylaşımını doğrudan etkileyen bir sözleşmedir. Küçük bir ifade farkı; altsoy, karşılık, lehine feragat edilen kişi veya sözleşmenin sona ermesi bakımından ciddi hukuki uyuşmazlık doğurabilir.
Kişisel olayın belgeleri üzerinden miras hukuku alanında çalışan bir avukattan görüş alınması tercih edilebilir. Detaylı bilgi için uzman bir hukuk bürosuna danışılabilir. Bağlantı yalnız iletişim amacı taşır; içerikteki bilgiler kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez.
Sık Sorulan Sorular
<p>Ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma, zorlama veya kanunda aranan şekle aykırılık gibi hâllerde iptal talebi gündeme gelebilir. İptal sebepleri ve süreleri Türk Medeni Kanunu’nun ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümleri çerçevesinde incelenir.</p>
<p>Türk Medeni Kanunu madde 528 uyarınca feragat eden kişi, sözleşmenin hüküm doğurduğu ölçüde mirasçılık sıfatını kaybeder. Feragatin kapsamı sözleşmedeki düzenlemeye göre belirlenir.</p>
<p>Türk Medeni Kanunu madde 528 uyarınca karşılık alınarak yapılan feragat, sözleşmede tersine hüküm bulunmadıkça feragat eden kişinin altsoyu bakımından da hüküm doğurur. Karşılıksız feragatte ise sözleşmenin hükümleri ve somut olayın özellikleri dikkate alınır.</p>
<p>Mirastan feragat, miras sözleşmesi niteliği taşır. Türk Medeni Kanunu madde 545 uyarınca miras sözleşmesinin resmî vasiyetname biçiminde düzenlenmesi şarttır. Tarafların iradelerini resmî memura aynı anda bildirmesi ve metni iki tanık önünde imzalaması gerekir.</p>
<p>Evet. Mirastan feragat sözleşmesi bir karşılık karşılığında veya karşılıksız biçimde kurulabilir. Karşılık alınarak yapılan feragat ile karşılıksız feragat, altsoya yansıyan sonuçlar bakımından ayrılır.</p>
<p>Hayır. Mirastan feragat, mirasbırakan hayattayken yapılan bir miras sözleşmesidir. Mirasın reddi ise mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçının mirası kabul etmediğine ilişkin beyanıdır. Mirasın reddi için Türk Medeni Kanunu’nda ayrı hükümler ve süreler yer alır.</p>