Veraset ilamı nereden alınır sorusunun yanıtı, miras bırakanın nüfus kayıtlarına, yabancılık unsuruna ve mirasçılık durumunda bir uyuşmazlık bulunup bulunmadığına göre değişir. Türk hukukunda veraset ilamının kanundaki adı mirasçılık belgesidir. Bu belge, mirasçıların kimler olduğunu ve miras paylarını resmî biçimde tespit eder.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesine göre yasal mirasçı olduğu tespit edilen kişiye Sulh Hukuk Mahkemesi veya noterlik tarafından mirasçılık belgesi verilebilir. Aynı maddede, atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı bakımından da ayrı bir düzen yer alır. Mirasçılık belgesinin geçersizliği ise her zaman ileri sürülebilir.
Veraset İlamı Nedir?
Veraset ilamı, bir kişinin ölümünden sonra mirasçı sıfatını ve miras payını tespit eden resmî belgedir. Uygulamada veraset ilamı ve mirasçılık belgesi aynı belge için kullanılan iki addır.
Bu belge tek başına terekenin paylaşılması anlamına gelmez. Belge, kimlerin mirasçı sıfatıyla işlem yapabileceğini ve yasal pay oranlarını ortaya koyar. Banka işlemleri, tapuda miras intikali, araç intikali, bazı vergi işlemleri ve terekeye dair pek çok resmî işlem sırasında mirasçılık belgesi talep edilebilir.
Türk Medeni Kanunu m. 598, yasal mirasçılar bakımından noterlik ile Sulh Hukuk Mahkemesini iki başvuru mercii olarak düzenler. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 382/2-c-6 ise mirasçılık belgesi verilmesini çekişmesiz yargı işi sayar. HMK m. 383 uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde, kanunda ters yönde bir hüküm bulunmadığı sürece görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.
Veraset İlamı Noterden Alınır Mı?
Noterden veraset ilamı talep edilebilir. Noterlik Kanunu m. 71/A, mirasçılık belgesi verilmesini noterlerin yapabileceği işlemler arasında sayar. Noterlik Kanunu m. 71/B ise başvuru usulü ile noterliğin belge veremeyeceği halleri düzenler.
Noter, başvuru sonrasında nüfus kayıtlarını inceler. Başvurucunun yasal mirasçı sıfatı kayıtlardan tespit edilebiliyorsa miras paylarını gösteren belge düzenlenebilir. Başvuru sözlü ya da yazılı yapılabilir. Noterlikte tutanak düzenlenir ve inceleme nüfus kayıtları üzerinden yürütülür.
Noter hangi hallerde veraset ilamı veremez
Noterlik yolunun sınırları kanunda ve yönetmelikte açık biçimde çizilmiştir. Nüfus kaydı mirasçılığı tespit etmeye yetmiyorsa noterlikten belge alınamaz. Aynı durum talep eden kişinin yabancı olması ya da dosyada yabancılık unsuru bulunması halinde de gündeme gelir.
Tanık dinlenmesi, bilirkişi incelemesi veya başka bir yargısal araştırma gerekiyorsa noter karar veremez. Noterlik Kanunu m. 71/B ile Mirasçılık Belgesi Verilmesi ve Terk Eden Eşin Ortak Konuta Davet Edilmesi İşlemlerinin Noterler Tarafından Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m. 5 bu sınırı düzenler.
Sulh Hukuk Mahkemesinden Veraset İlamı Nasıl Alınır?
Sulh Hukuk Mahkemesi veraset ilamı talebi çekişmesiz yargı işi niteliğindedir. Talep, görev ve yer kurallarına göre Sulh Hukuk Mahkemesine dilekçe ile yöneltilir. Mahkeme nüfus kayıtlarını ve dosyanın niteliğine göre diğer kayıtları inceler.
HMK m. 382/2-c-6, mirasçılık belgesi verilmesini çekişmesiz yargı işi olarak düzenler. HMK m. 383 ise bu tür işlerde Sulh Hukuk Mahkemesini görevli merci kabul eder. Yargıtay kararlarında da mirasçılık belgesi verilmesi talebinin Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Mahkeme yolu yalnızca noterlikten belge alınamayan dosyalarla sınırlı değildir. Yasal mirasçı, şartları varsa doğrudan Sulh Hukuk Mahkemesine de başvurabilir. Dosyada yabancı ülke bağlantısı, eski nüfus kaydı, soybağı tartışması veya kapsamlı bir inceleme ihtiyacı bulunuyorsa mahkeme yolu hukuken daha uygun hale gelebilir.
Veraset ilamı için hangi mahkemeye başvurulur?
Görev bakımından Sulh Hukuk Mahkemesi esas alınır. Yetki bakımından ise çekişmesiz yargıya dair HMK hükümleri dikkate alınır. Uygulamada mirasçılık belgesi taleplerinde kesin yetki kuralı bulunmadığı yönünde Yargıtay kararları vardır. Somut dosyada yerleşim yeri, başvurucu ve miras bırakan kayıtları birlikte incelenmelidir.
Yanlış mahkemeye başvuru süre ve masraf kaybına yol açabilir. Yabancı ülke bağlantısı, birden fazla vatandaşlık, eski tarihli nüfus kaydı veya mirasçılık sıfatına dair çekişme varsa başvuru öncesinde miras hukuku alanında çalışan bir avukattan hukuki görüş alınması tercih edilebilir.
E Devletten Veraset İlamı Alınır Mı?
e-Devlet veraset ilamı sorgulama hizmetleri üzerinden daha önce düzenlenmiş mirasçılık belgelerine erişim mümkündür. e-Devlet Kapısı üzerinde Adalet Bakanlığına ait “Veraset İlamı Sorgulama” hizmeti ile Türkiye Noterler Birliğine ait ayrı bir “Veraset İlamı Sorgulama” hizmeti yer alır.
Bu ayrım dikkatle okunmalıdır. e-Devlet, noter veya mahkemenin yerine geçen yeni bir mirasçılık tespit mercii değildir. Sistem, elektronik kayıtta bulunan belgelere erişim ve sorgulama imkânı verir. Adalet Bakanlığının daha önce yayımladığı bilgilere göre sulh hukuk mahkemelerince verilen ve sistemde yer alan mirasçılık belgelerine e-Devlet üzerinden erişim açılmıştır.
Kayıt ekranda görünmüyorsa doğrudan miras hakkının bulunmadığı sonucu çıkarılmamalıdır. Belgenin tarihi, kayıtların elektronik sisteme aktarım durumu, miras bırakanın ölüm tarihi ve belgenin hangi merci tarafından düzenlendiği ayrı biçimde kontrol edilmelidir.
Veraset İlamı İçin Hangi Belgeler İstenir?
Başvuruda istenecek evrak, başvurunun noterlikte veya mahkemede yapılmasına ve dosyanın niteliğine göre değişebilir. Kimlik belgesi ilk kontrolde öne çıkar. Noterlik, mirasçılık bağını nüfus kayıtları üzerinden araştırır. Yönetmelik m. 4 uyarınca güncel nüfus kayıt suretleri esas alınabilir; kayıtlar elektronik ortamdan da temin edilebilir.
Mahkeme başvurusunda dilekçe, kimlik bilgileri ve miras bırakana dair kayıtlar dosyanın omurgasını meydana getirir. Eski nüfus kayıtları, yabancı ülke kayıtları, vasiyetname, soybağına dair belgeler veya başka resmî evrak bazı dosyalarda incelemeye eklenebilir.
Her başvuruda aynı evrak listesi geçerli değildir. Bu sebeple yabancı ülke bağlantılı veya nüfus kayıtları karmaşık dosyalarda standart belge listesine dayanarak hareket edilmesi hataya açık bir yaklaşım yaratabilir.
Miras hukuku dosyalarında küçük bir kayıt farkı bile mirasçı listesi veya pay oranı üzerinde doğrudan sonuç doğurabilir. Yabancılık unsuru, vasiyetname, soybağı tartışması, eski nüfus kaydı veya mirasçılar arasında uyuşmazlık varsa miras hukuku alanında çalışan bir avukattan görüş alınması düşünülebilir. Daha ayrıntılı hukuki bilgi için detaylı bilgi bağlantısı üzerinden iletişim kurulabilir.
Sık Sorulan Sorular
<p>Veraset ilamı, kanundaki adıyla mirasçılık belgesi, yasal mirasçılar tarafından noterlikten veya Sulh Hukuk Mahkemesinden talep edilebilir. Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi her iki mercii de yetkili kılar.</p>
<p>Yabancılık unsuru bulunan miraslarda noterden veraset ilamı alınabilir mi? Cevap: Noterliklere ilişkin yönetmelik uyarınca talebin yabancılık unsuru taşıdığı ve yargısal inceleme isteyen hallerde noterlikten mirasçılık belgesi alınamaz. Böyle dosyalarda mahkeme yoluna başvurulması gündeme gelir.</p>
<p>Hayır. Türk Medeni Kanunu m. 598 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Belgede mirasçı veya miras payına ilişkin hata bulunduğu iddiası hukuki yollara konu edilebilir.</p>
<p>Evet. Noter tarafından düzenlenen mirasçılık belgesinden dolayı menfaati ihlal edilen kişi Sulh Hukuk Mahkemesine itiraz edebilir. Noterlik Kanunu m. 71/C bu yolu düzenler.</p>
<p>Hayır. Yasal mirasçı olduğu tespit edilen bir mirasçı tek başına mirasçılık belgesi talebinde bulunabilir. Belgenin alınması için tüm mirasçıların birlikte başvuru yapması şart değildir.</p>